Kiedy znajdujemy w naszej toaletce przeterminowane kosmetyki, pierwsza myśl bywa często racjonalna: szkoda wyrzucać, skoro jeszcze dobrze wyglądają. Ale czy wygląd kosmetyku naprawdę ma przełożenie na bezpieczeństwie jego stosowania? Temat przeterminowanych kosmetyków jest bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać, i warto się w nim porządnie rozeznać – zanim nieświadomie zastosujemy coś, co może nam zaszkodzić.
Jak czytać daty ważności na kosmetykach?
Na opakowaniach kosmetyków można spotkać dwa różne oznaczenia, które często są mylone. Pierwsze to klasyczna data ważności poprzedzona symbolem klepsydry – oznacza, że produktu nie należy używać po podanej dacie, niezależnie od tego, czy był otwierany, czy nie. Drugie oznaczenie to symbol otwartego słoiczka z liczbą i literą M – na przykład „12M” oznacza, że kosmetyk nadaje się do użytku przez 12 miesięcy od otwarcia. To tak zwany PAO, czyli Period After Opening.
Różnica między tymi oznaczeniami jest kluczowa w praktyce. Kosmetyk nieotwierany może mieć datę ważności nawet trzy lata od produkcji, ale po otwarciu jego żywotność może skrócić się do zaledwie sześciu miesięcy – bo kontakt z powietrzem, wilgocią i bakteriami z palców lub pędzli uruchamia procesy, których żaden konserwant nie jest w stanie zatrzymać. Dlatego warto wyrobić sobie nawyk zaznaczania daty otwarcia kosmetyku, na przykład mazakiem na spodzie opakowania.
Które kosmetyki są niebezpieczne po przeterminowaniu?
Jest kilka kategorii produktów, które po przekroczeniu terminu ważności mogą stwarzać realne zagrożenie dla zdrowia. Pierwsza to kosmetyki do oczu: tusze do rzęs, kredki i cienie w kremowej formule. Okolica oczu jest wyjątkowo podatna na infekcje, a stary tusz do rzęs, kredka czy cień stanowią środowisko idealne do rozwoju bakterii i grzybów. Używanie takich produktów nierzadko prowadzi do zapalenia spojówek, podrażnień, alergii i wielu innych, poważniejszych problemów.
Równie ostrożnie należy podchodzić do przeterminowanych filtrów przeciwsłonecznych. Ich substancje aktywne – zarówno filtry chemiczne, jak i mineralne – z czasem tracą skuteczność i przestają zapewniać deklarowany poziom ochrony SPF. Używanie takiego produktu daje więc fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Podobnie rzecz ma się z kosmetykami leczniczymi i pielęgnacyjnymi zawierającymi aktywne składniki w postaci retinolu, witaminy C i kwasów AHA/BHA, które po upływie terminu ważności nie tylko tracą efektywność, ale też mogą zmieniać swoje właściwości chemiczne w sposób trudny do przewidzenia.
Co z przeterminowanymi balsamami, olejkami i perfumami?
Przeterminowane balsamy, olejki i perfumy też stwarzają pewne ryzyko, choć zwykle w mniejszym stopniu. Balsamy, zwłaszcza te naturalne lub bez konserwantów, po upływie terminu ważności zmieniają konsystencję i zapach. Olejki, szczególnie roślinne, ulegają jełczeniu – procesowi utleniania tłuszczów, który powoduje nieprzyjemny zapach i podrażnia skórę. Użycie takich produktów rzadko prowadzi do poważnej infekcji, ale może wywołać podrażnienia, alergie i tym podobne nieprzyjemne reakcje skórne.
Perfumy mają zazwyczaj dłuższy okres przydatności do użycia dzięki zawartości alkoholu, który działa jako naturalny konserwant. Jeśli będziemy je odpowiednio przechowywać, czyli z dala od słońca i źródeł ciepła, mogą zachować wysoką atrakcyjność zapachową przez wiele lat. Warto jednak pamiętać, że po upływie daty ważności ich zapach może się zmieniać – z czasem nuty tracą swoją równowagę aromatyczną i stają się przez to mniej intensywne. Nie są jednak niebezpieczne dla zdrowia.
Czy da się przedłużyć życie kosmetyków?
Trwałość niektórych kosmetyków można przedłużyć w nieznacznym stopniu, dbając o ich właściwe przechowywanie oraz higienę aplikacji. Higienę zapewnia trzymanie się kilku podstawowych zasad: przede wszystkim należy unikać wkładania palców do słoiczków — zamiast tego lepiej korzystać ze szpatułek lub jednorazowych aplikatorów. Pędzle i gąbki do makijażu powinny być regularnie myte, ponieważ nagromadzone na nich bakterie łatwo przenoszą się na kolejne produkty. Ważne jest również szczelne zamykanie opakowań po każdym użyciu, co ogranicza kontakt kosmetyku z powietrzem i wilgocią.
Jeśli chodzi o przechowywanie, najlepiej trzymać kosmetyki w chłodnym i co ważne, suchym miejscu, a więc nie w łazience, choć wydaje się ona naturalnym miejscem dla takich rzeczy – para wodna i wahania temperatury przyspieszają namnażanie bakterii oraz degradację składników aktywnych. Lepszym wyborem będzie sypialnia. Zawsze wkładajmy kosmetyki do kosmetyczki, a produkty z retinoidami czy witaminą C warto dodatkowo przechowywać w lodówce. Przestrzeganie tych prostych zasad pozwala zachować skuteczność i bezpieczeństwo stosowania kosmetyków przez cały deklarowany przez producenta czas użytkowania, a nawet dłużej.
Pilnuj swoich kosmetyków
Zamiast czekać, aż kosmetyczka wypełni się przeterminowanymi produktami, co kilka miesięcy rób jej przegląd. Kosmetyków, które tracą ważność w najbliższym czasie, używaj w pierwszej kolejności, a te, które już przekroczyły termin, oceń uczciwie po zapachu, kolorze i konsystencji. Postaraj się też nie otwierać wielu kosmetyków na raz – zużyj najpierw jeden krem zanim sięgniesz po kolejny. I pamiętaj, że wyrzucanie przeterminowanych produktów to nie marnotrawstwo, ale troska o własne zdrowie.
O autorze
